पुणे आरटीओकडून ‘MH12-AAA 1234’ नव्या तीन-अक्षरी मालिकेची तयारी
पुणे : शहरातील वाहनसंख्या झपाट्याने वाढत असल्याने पुणे प्रादेशिक परिवहन कार्यालयाकडून (RTO) वाहन नोंदणी क्रमांकासाठी ‘MH12-AAA 1234’ या नव्या तीन-अक्षरी वर्णमाला पद्धतीची सुरुवात करण्याची तयारी सुरू असल्याची माहिती समोर येत आहे. सध्या वापरात असलेली दोन-अक्षरी मालिका, जसे की ‘MH12-XY 1234’, आता संपत आल्याने नव्या पद्धतीकडे वळण्याची गरज निर्माण झाली आहे.
पुण्यात दररोज मोठ्या प्रमाणावर नव्या वाहनांची नोंदणी होत आहे. चारचाकी, दुचाकी, व्यावसायिक वाहने आणि इतर खाजगी वाहनांची संख्या सातत्याने वाढत असल्याने विद्यमान क्रमांक प्रणालीवर मोठा ताण पडत आहे. यामुळेच पुणे आरटीओकडून आता ‘AAA’ पासून सुरू होणाऱ्या नव्या तीन-अक्षरी मालिकेचा विचार करण्यात येत आहे. त्यानुसार भविष्यात पुण्यातील वाहनांच्या नोंदणी फलकांवर ‘MH12-AAA 1234’ अशा स्वरूपातील क्रमांक दिसू शकतात.
सध्याची दोन-अक्षरी मालिका संपुष्टात येण्याच्या टप्प्यावर आल्याने हा बदल अपरिहार्य मानला जात आहे. मात्र, नव्या मालिकेच्या अंमलबजावणीसह काही व्यवहार्य प्रश्नही पुढे येत आहेत. विशेषतः HSRP (उच्च सुरक्षा नोंदणी फलक) वर ही तीन-अक्षरी मालिका नेमक्या कोणत्या पद्धतीने बसवली जाणार, याबाबत अद्याप स्पष्टता नसल्याचे बोलले जात आहे. कारण, नोंदणी क्रमांकातील अक्षरसंख्या वाढल्यास फलकावरील मांडणी, वाचनसुलभता आणि मानक आकार या बाबींवर परिणाम होऊ शकतो.
यासोबतच पुण्यातील वाढत्या वाहनसंख्येच्या पार्श्वभूमीवर अधिक आरटीओ कार्यालयांची गरज असल्याची मागणीही पुन्हा पुढे येत आहे. मुंबई महानगर प्रदेशात दहापेक्षा अधिक आरटीओ कार्यालये कार्यरत असताना, नोंदणी होणाऱ्या वाहनांची प्रचंड संख्या लक्षात घेता पुणे क्षेत्रात किमान पाच आरटीओ कार्यालये असायला हवीत, अशी भूमिका काही वाहनधारक व जाणकारांकडून व्यक्त होत आहे. वाढत्या लोकसंख्येसोबत वाहननोंदणी, परवाने, मालकीहक्क हस्तांतरण, फिटनेस, कर आणि अन्य सेवा यांचा ताणही वाढत असल्याने या मागणीला महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
दरम्यान, काही जाणकारांनी तीन-अक्षरी मालिका सुरू करण्याऐवजी ‘MH12 1A 1234’ अशा पर्यायी पद्धतीचाही विचार करण्याची सूचना मांडली आहे. या पद्धतीमुळे प्रत्येक मालिकेत ९,९९९ क्रमांकांसह अधिक मालिका उपलब्ध होऊ शकतील, असा दावा करण्यात येत आहे. म्हणजेच, अक्षरांची संख्या वाढवून फलकाचा आकार किंवा स्वरूप बदलण्यापेक्षा, आकडा आणि अक्षर यांचा संगम असलेली नवी रचना अधिक व्यवहार्य ठरू शकते, असे मत व्यक्त होत आहे. दिल्ली-एनसीआरमध्ये अशी पद्धत यापूर्वीच वापरात आल्याचे उदाहरणही यासाठी दिले जात आहे.
पुणे हे राज्यातील सर्वाधिक वेगाने वाढणाऱ्या शहरांपैकी एक असून, आयटी, उद्योग, शिक्षण आणि निवासी विस्तारामुळे वाहनांची संख्या सातत्याने वाढत आहे. त्यामुळे वाहन नोंदणी प्रणालीत बदल करणे ही केवळ प्रशासकीय गरज नसून भविष्यातील शहर नियोजनाचाही भाग बनत आहे. नवीन तीन-अक्षरी मालिकेचा निर्णय प्रत्यक्षात अमलात आला, तर पुण्यातील वाहन नोंदणी प्रक्रियेत तो एक महत्त्वाचा टप्पा ठरेल.
आता पुणे आरटीओ या नव्या मालिकेबाबत अधिकृत घोषणा कधी करते आणि HSRP तसेच नोंदणी व्यवस्थेतील इतर तांत्रिक बाबींवर कोणता मार्ग स्वीकारते, याकडे वाहनधारकांचे लक्ष लागले आहे. पुण्याच्या वाढत्या वाहनसंख्येला उत्तर देण्यासाठी केवळ नवा क्रमांक फॉरमॅट नव्हे, तर अधिक सक्षम आणि विस्तारित आरटीओ यंत्रणाही काळाची गरज असल्याचे यानिमित्ताने पुन्हा एकदा अधोरेखित झाले आहे.