सर्पमित्र आता ‘फ्रंटलाइन वॉरिअर’! 10 लाखांचा विमा, सरकारी ओळखपत्र
पण कोकणात SOP च्या प्रतीक्षेत 2,000 सर्पमित्र
⭐घोषणा होऊन 14 महिने उलटले, अंमलबजावणी कधी? कुडाळ, सावंतवाडी वनविभागाकडे अर्जांचा ढीग
सिंधुदुर्ग प्रतिनिधी-
कोकणातील घराघरात घुसणारे नाग, मण्यार, घोणस पकडून ग्रामस्थांचे प्राण वाचवणाऱ्या सर्पमित्रांसाठी राज्य सरकारने 24 जुलै 2025 रोजी मोठी घोषणा केली. मात्र, अंमलबजावणीच्या ‘SOP’ अभावी ठाणे ते सिंधुदुर्गातील 2,000 हून अधिक सर्पमित्र अजूनही विमा संरक्षणाच्या प्रतीक्षेत आहेत.
महसूलमंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांनी मंत्रालयात घेतलेल्या बैठकीत सर्पमित्रांना ‘अत्यावश्यक सेवा’ व ‘फ्रंटलाइन वर्कर’ दर्जा, 10 लाख रुपयांचा अपघात विमा आणि सरकारी ओळखपत्र देण्याचा निर्णय जाहीर केला होता. याबाबत मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्याकडे शिफारसही करण्यात आली.
योजना काय आहे?
1. 10 ते 15 लाखांचा अपघात विमा: साप पकडताना सर्पदंश किंवा मृत्यू झाल्यास कुटुंबाला आर्थिक मदत.
2. अधिकृत ओळखपत्र: वनविभागाकडून पोलीस व्हेरिफिकेशननंतर ID कार्ड. यामुळे ट्रेनिंग व संसाधने मिळतील.
3. डिजिटल पोर्टल: वनविभागाच्या http://mahaforest.gov.in वेबसाइटवर सर्व नोंदणीकृत सर्पमित्रांची यादी. नागरिकांना थेट संपर्क साधता येईल.
4. ‘फ्रंटलाइन वर्कर’ दर्जा: आपत्ती व्यवस्थापनात सर्पमित्रांचा अधिकृत समावेश.
कोकणात सद्यस्थिती काय?
सिंधुदुर्गचे सर्पमित्र मनोहर वालावलकर सांगतात, “घोषणा ऐकून आनंद झाला. पण सावंतवाडी वनविभागात गेलो तर ‘SOP आलेली नाही, पोर्टल सुरू नाही’ असं उत्तर मिळतं. जीव धोक्यात घालून काम करतो, पण मेलो तर घरच्यांना कोण वाली?”
राज्यात 12,000 तर कोकणात 2,000 सर्पमित्र कार्यरत आहेत. पावसाळ्यात सिंधुदुर्ग, रत्नागिरीत सर्पदंशाच्या 300+ घटना घडतात.
नोंदणीसाठी सर्पमित्रांनी काय करायचं?
अखिल भारतीय सर्पमित्र व प्राणीमित्र संघटनेचे अध्यक्ष प्रा. डॉ. संभाजी पाटील बैठकीला उपस्थित होते. SOP जाहीर होताच खालील कागदपत्रांसह अर्ज करा:
1. आधार कार्ड, रहिवासी दाखला
2. सर्पमित्र प्रशिक्षण प्रमाणपत्र
3. पोलीस चारित्र्य पडताळणी दाखला
4. 2 पासपोर्ट फोटो
मानधन/पगार अजून जाहीर नाही. संघटनेची मागणी सुरू आहे.
ठाणे ते सिंधुदुर्ग – वनविभाग संपर्क यादी
SOP व नोंदणीसाठी येथे संपर्क साधा:
जिल्हा कार्यालय पत्ता फोन ईमेल
*ठाणे* मुख्य वनसंरक्षक, वनभवन, कोपरी कॉलनी, ठाणे पूर्व – 400603 022-2532964 [email protected]
*ठाणे* उपवनसंरक्षक, तीन हात नाका, नौपाडा, ठाणे (प) – 400602 022-25434349 [email protected]
*रायगड* उपवनसंरक्षक, कलेक्टर ऑफिसजवळ, अलिबाग – 402201 02141-222016 [email protected]
*रत्नागिरी* विभागीय वनअधिकारी, मेन रोड, रत्नागिरी 02355-252804 [email protected]
*सिंधुदुर्ग* विभागीय वनअधिकारी, सावंतवाडी 02363-272005 [email protected]
राज्यस्तर: वनमंत्री गणेश नाईक, मंत्रालय, मुंबई. फोन: 022-22875930.
वेबसाइट: http://mahaforest.gov.in
तज्ज्ञांचा इशारा: “सरसकट ओळखपत्र नको”
‘फ्रेन्ड्स ऑफ नेचर’चे महाजन म्हणतात, “साप पकडणे हे शास्त्र आहे. अर्धवट माहिती असलेल्यांना ID दिला तर अपघात वाढतील. चिमट्याने पकडल्याने सापाचा मणका तुटतो”. वन्यजीव कायद्यानुसार साप डांबून ठेवणे गुन्हा आहे.
पुढे काय?
वनविभागाचे अपर मुख्य सचिव मिलिंद म्हैसकर यांनी सांगितले की, “SOP तयार होत आहे. पोर्टलवर माहिती टाकली की पारदर्शकता येईल”. मात्र, 14 महिने उलटूनही तारीख जाहीर नाही.
कोकणातील सर्पमित्रांचा सवाल: “आम्ही जीवावर उदार होऊन कोब्रा-घोणस पकडतो. सरकारने ‘आवश्यक सेवा’ मानलं, पण विमा कधी मिळणार?”
लक्षात ठेवा:
1. ऑनलाइन नोंदणी अजून सुरू नाही. SOP नंतर http://mahaforest.gov.in वर लिंक येईल.
2. ओळखपत्रासाठी पोलीस व्हेरिफिकेशन बंधनकारक.
3. साप दिसल्यास 1926 या वनविभाग हेल्पलाईनवर किंवा स्थानिक सर्पमित्राला बोलवा. स्वतः पकडू नका.