काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते आणि माजी मंत्री अनंतराव थोपटे यांनी पुण्यातील दीनानाथ मंगेशकर रुग्णालयात उपचार सुरू असताना वयाच्या ९३ व्या वर्षी अखेरचा श्वास घेतला.
श्वसनांच्या बिघाडामुळे त्यांचे प्राण गेले आणि गुरुवारी सायंकाळी साडेसातच्या सुमारास त्यांच्या निधनाची नोंद झाली.
त्यांच्या अंत्यविधीचे कार्यक्रम शुक्रवारी सकाळी भोर येथील निवासस्थानी पार पडला.
थोपटे परिवार आणि भोर मतदारसंघ यांच्यातील नातं अनेक दशके घट्ट राहिले आहे; १९७२ ते २०२४ या काळात, फक्त सात वर्षांचाच अपवाद वगळता, थोपटे कुटुंबाने या मतदारसंघाचं प्रतिनिधित्व कायम राखलं आहे. या मतदारसंघातून अनंतराव थोपटे सहावेळा निवडून गेले.
राजकीय क्षेत्रात दीर्घकाळ सक्रिय असलेले थोपटे काँग्रेसच्या जुना आणि ओळखीच्या नेतृत्वातले होते.
पुणे जिल्ह्यात काँग्रेसच्या पाय रोवण्यात त्यांचा महत्त्वाचा वाटा होता. त्यांनी मंत्रिमंडळातील विविध आणि संवेदनशील खात्यांचं नेतृत्व केले – दुग्धविकास, पशुसंवर्धन, उच्च व तंत्रशिक्षण, परिवहन, पुनर्वसन, रोजगार हमी योजना, मत्स्यव्यवसाय, फलोत्पादन, संसदीय व्यवहार आणि विधिमंडळ कामकाज या विभागांमध्ये त्यांनी आपली कामगिरी दाखवली. त्यांच्या प्रशासनिक आणि राजकीय क्षमतेमुळे ते अनेकदा आदराचे पात्र ठरले.
अनंतराव यांचे पहिले यश १९७२ मध्ये आले, जेव्हा ते अपक्ष उमेदवार म्हणून आमदार म्हणून निवडून आले. त्यानंतर १९८० मध्ये पुन्हा ते आमदार झाले आणि त्या काळात त्यांना मंत्रिपद मिळाले. त्यानंतरच्या काळात त्यांनी सलग अनेक पायऱ्या चढून आपली राजकीय छाप पाडली.
त्यांच्या कारकीर्दीतील ठळक वैशिष्ट्य म्हणजे ते काँग्रेसशी अखंड निष्ठावान राहिले; १९९९ मध्ये शरद पवारांनी काँग्रेस सोडून राष्ट्रवादी काँग्रेसची स्थापना केली तेव्हा पुणे राजकारणावर पवारांचा प्रभाव वाढला, तरीही अनंतराव थोपटे पवारांच्या संघात न जाता काँग्रेस सोबत कायम राहण्याचा निर्णय घेतला.
या निष्ठेमुळं त्यांची स्थानिक राजकीय ताकद दिसून आली. त्या काळात काँग्रेस अध्यक्षा सोनिया गांधींच्या प्रचार मोहिमेतील ठसा भोरतून दिसला, ज्यातून थोपटे यांच्या स्थानिक प्रभावाची जाणीव झाली.
१९९९ च्या निवडणुकीत अनेक चर्चा होत्या की जर काँग्रेसला बहुमत मिळाले तर सर्वाधिक जागा जिंकल्यास थोपटे मुख्यमंत्री पदासाठी विचारले जातील. परंतु तेवढ्यातच राष्ट्रवादी काँग्रेसचे काशिनाथ खुटवडे यांनी त्यांना पराभूत करून त्यांचे स्वप्न तुटवले; हा पराभव थोपटे यांच्यासाठी मोठा धक्का ठरला.
त्यानंतरही त्यांनी हार न मानता २००४ मध्ये पुन्हा निवडणूक लढवली आणि विजय मिळवला. या विजयानंतर २००९, २०१४ आणि २०१९ मध्ये त्यांच्या पुत्र संग्राम थोपटे यांनी भोर मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व विधानसभेत केले, ज्यातून कुटुंबाच्या पुढच्या पिढीने राजकीय परंपरेचा ठसा कायम ठेवला.
थोपटे यांच्या राजकारणाची वैशिष्ट्ये म्हणजे क्षेत्रीय बांधिलकी, व्यवस्थापकीय अनुभव आणि पक्षाप्रतीची निष्ठा. त्यांनी त्यांच्या आयुष्यात अनेक जबाबदाऱ्या पार पाडल्या आणि ग्रामीण तसेच विभागीय विकासाच्या योजनांवर काम करून स्थानिक रहिवाशांच्या जीवनावर सकारात्मक परिणाम केला.
त्यांच्या मृत्यूनंतरही भोर मतदारसंघ आणि काँग्रेसच्या कार्यकर्ता व समर्थकांमध्ये एक शून्य निर्माण झालं आहे.
अनंतराव थोपटे हे केवळ राजकीय नेते नव्हते तर स्थानिक समाजातील आदरणीय व्यक्तिमत्वही होते. त्यांच्या दीर्घकाळच्या सार्वजनिक सेवेमुळे त्यांना अनेकांचे प्रेम व आदर लाभला. त्यांच्या निधनाने पाटबंधारे, शिक्षण, कृषी व पशुसंवर्धनासारख्या क्षेत्रांमध्ये काम केल्यामुळे महाराष्ट्रातील राजकीय व सामाजिक मंडळींमध्ये शोकछाया पसरली आहे. त्यांच्या योगदानाची आठवण पुढील काळातही स्मरणात राहील.
