वाळूच्या कणांतून घडवला जागतिक कीर्तीचा प्रवास; सुदर्शन पटनायक यांना ‘ग्रँड मास्टर कप २०२६’ सन्मान
वाळूच्या कणांतून घडवला जागतिक कीर्तीचा प्रवास; सुदर्शन पटनायक यांना ‘ग्रँड मास्टर कप २०२६’ सन्मान
पुरी (ओडिशा) : भारताचे प्रसिद्ध वाळू शिल्पकार आणि पद्मश्री पुरस्कार विजेते सुदर्शन पटनायक यांना प्रतिष्ठेचा ‘ग्रँड मास्टर कप २०२६’ सन्मान जाहीर झाला आहे. जगभरात आपल्या अद्वितीय वाळू कलेद्वारे भारताचे नाव उंचावणाऱ्या पटनायक यांच्या या यशामुळे देशाच्या कला क्षेत्रात आणखी एक मानाचा तुरा रोवला गेला आहे.
१५ एप्रिल १९७७ रोजी ओडिशातील पुरी येथे जन्मलेल्या सुदर्शन पटनायक यांचा जीवनप्रवास संघर्ष, जिद्द आणि चिकाटीचे प्रेरणादायी उदाहरण मानला जातो. अत्यंत गरीब कुटुंबात वाढलेल्या पटनायक यांना आर्थिक परिस्थितीमुळे अवघ्या दहाव्या वर्षी शाळा सोडावी लागली. कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करण्यासाठी ते दिवसा विविध छोटी-मोठी कामे करत असत.
मात्र, शिक्षण थांबले तरी त्यांची स्वप्ने थांबली नाहीत. पुरीच्या समुद्रकिनाऱ्यावरील ओल्या वाळूतून त्यांनी आपल्या कल्पनांना आकार देण्यास सुरुवात केली. अनेकांनी त्यांची थट्टा केली, “वाळूशी खेळणारा मुलगा” म्हणून हिणवले; पण सुदर्शन पटनायक यांनी टीकेकडे दुर्लक्ष करून आपल्या कलेवर विश्वास ठेवला.
याच वाळूच्या कलेने त्यांना जागतिक स्तरावर ओळख मिळवून दिली. आज ते आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील अनेक स्पर्धांमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व करत असून त्यांच्या वाळू शिल्पांमधून सामाजिक, पर्यावरणीय आणि मानवतावादी संदेश दिले जातात.
भारत सरकारने २०१४ मध्ये कला क्षेत्रातील त्यांच्या उल्लेखनीय योगदानाची दखल घेत त्यांना देशातील चौथा सर्वोच्च नागरी सन्मान ‘पद्मश्री’ प्रदान केला होता. आता ‘ग्रँड मास्टर कप २०२६’ या प्रतिष्ठित सन्मानाने गौरवण्यात आल्याने त्यांच्या कारकिर्दीत आणखी एक मानाचा अध्याय जोडला गेला आहे.
सुदर्शन पटनायक यांची यशोगाथा ही प्रतिकूल परिस्थितीवर मात करून स्वप्नांना आकार देण्याची प्रेरणा देणारी असून, नव्या पिढीसाठी ती संघर्षातून यश मिळविण्याचा आदर्श ठरत आहे.
