मुंबईच्या समुद्रात तरंगणार जाहिरातींचे महाकाय होर्डिंग; पर्यावरणीय परिणामांवरून वाद, आदित्य ठाकरेंची टीका

मुंबईच्या समुद्रात तरंगणार जाहिरातींचे महाकाय होर्डिंग; पर्यावरणीय परिणामांवरून वाद, आदित्य ठाकरेंची टीका

मुंबई, २८ ऑक्टोबर :

मुंबईच्या समुद्रकिनाऱ्यांवर आणि जलकिनारी भागांत तरंगते जाहिरात फलक उभारण्याच्या महाराष्ट्र सागरी मंडळाच्या प्रस्तावावरून नवा वाद निर्माण झाला आहे. मुंबई महानगर प्रदेशातील सुमारे २० ठिकाणी जाहिरात फलक उभारण्याची योजना असून, त्यातून बंदरे आणि जलवाहतूक पायाभूत सुविधांसाठी महसूल मिळविण्याचा मंडळाचा प्रयत्न आहे. मात्र, या योजनेमुळे मुंबईच्या समुद्रकिनाऱ्यांचे नैसर्गिक सौंदर्य, सागरी जीवसृष्टी आणि रात्रीच्या प्रकाशप्रदूषणावर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

जुहू, वरळी, सी लिंक परिसरात जाहिरात फलकांची योजना

‘द टाइम्स ऑफ इंडिया’च्या २२ ऑक्टोबरच्या वृत्तानुसार, महाराष्ट्र सागरी मंडळाने मुंबई महानगर प्रदेशातील सुमारे २० ठिकाणी जाहिरात फलक उभारण्यासाठी निविदा प्रक्रिया सुरू केली आहे. यामध्ये जुहू बीच, लोटस जेट्टी, वरळीतील वांद्रे-वरळी सागरी सेतू परिसर, कार्टर रोड आणि मार्वे जेट्टी या ठिकाणांचा समावेश आहे. काही जाहिराती समुद्राच्या पाण्यात तरंगणाऱ्या विशेष तराफ्यांवर, तर काही किनाऱ्यालगत उभारण्याचे नियोजन आहे.

या प्रकल्पासाठी खासगी जाहिरात संस्थांची नियुक्ती करून उभारणी, अर्थसहाय्य, संचालन आणि देखभालीची जबाबदारी त्यांच्याकडे देण्याची योजना आहे. जाहिरातींच्या माध्यमातून मंडळाला थेट महसूल मिळवून देणे, हा या उपक्रमामागील प्रमुख उद्देश असल्याचे वृत्तांत नमूद करण्यात आले आहे.

आदित्य ठाकरेंची सरकारवर टीका

२८ ऑक्टोबर रोजी शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) पक्षाचे नेते आदित्य ठाकरे यांनी सोशल मीडियावरील पोस्टमधून या प्रस्तावावर टीका केली. मुंबईच्या सौंदर्याचा विचार न करता समुद्रातही जाहिराती आणल्या जात असल्याचा आक्षेप त्यांनी नोंदवला. रात्रीच्या वेळी अतिप्रखर एलईडी जाहिरात फलकांची संख्या कमी करण्याची गरज असल्याचेही त्यांनी म्हटले.

चित्रपट दिग्दर्शिका झोया अख्तर यांनीही या प्रस्तावाबाबत नाराजी व्यक्त करत ‘Please no!!!’ अशी प्रतिक्रिया दिल्याचे ‘द प्रिंट’ने वृत्त दिले आहे. या प्रतिक्रियांमुळे मुंबईच्या किनारपट्टीवरील व्यावसायिक जाहिराती आणि सार्वजनिक जागांच्या वापराबाबत चर्चा सुरू झाली आहे.

प्रकाशप्रदूषणामुळे सागरी जीवसृष्टीला धोका?

‘द टाइम्स ऑफ इंडिया’च्या २७ ऑक्टोबरच्या वृत्तानुसार, पर्यावरण तज्ज्ञांनी समुद्रातील प्रकाशप्रदूषणाच्या संभाव्य परिणामांबाबत चिंता व्यक्त केली आहे. रात्रीच्या वेळी प्रकाशमान एलईडी फलकांमधून बाहेर पडणारा प्रकाश समुद्री जीवांच्या खाद्यशोध, स्थलांतर आणि नैसर्गिक हालचालींमध्ये व्यत्यय आणू शकतो. विशेषतः प्लवक, समुद्री कासवे आणि पक्ष्यांवर कृत्रिम प्रकाशाचा परिणाम होण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी अधोरेखित केली आहे.

मुंबईच्या किनारपट्टीवर आधीच कृत्रिम प्रकाशाचे प्रमाण अधिक असताना समुद्राच्या पाण्यालगत मोठे प्रकाशमान जाहिरात फलक उभारल्यास ही समस्या वाढू शकते, अशी चिंता व्यक्त होत आहे. मात्र, प्रस्तावित प्रकल्पामुळे प्रत्यक्ष किती पर्यावरणीय परिणाम होतील, हे निश्चित करण्यासाठी संबंधित ठिकाणांचे मूल्यमापन महत्त्वाचे ठरणार आहे.

परवानग्यांचा प्रश्नही ऐरणीवर

प्रस्तावित जाहिरात फलकांना किनारपट्टी नियमन क्षेत्राच्या (CRZ) नियमांनुसार आवश्यक परवानग्या मिळाल्या आहेत का, याबाबतही प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. उपलब्ध वृत्तांनुसार, महाराष्ट्र किनारपट्टी क्षेत्र व्यवस्थापन प्राधिकरणाने आवश्यक परवानग्यांच्या अभावाबाबत चिंता व्यक्त केली आहे. दुसरीकडे, संबंधित मंत्री नितेश राणे यांनी या उभारण्या लागू पर्यावरणीय आणि किनारपट्टीविषयक नियमांचे पालन करून केल्या जातील, अशी भूमिका मांडल्याचे वृत्त आहे.

महसूलवाढ की निसर्गाचे संरक्षण?

मुंबईच्या किनारपट्टीचा व्यावसायिक वापर करून महसूल मिळविणे आणि समुद्राचे नैसर्गिक सौंदर्य जपणे, या दोन बाबींमध्ये संतुलन राखण्याचे आव्हान प्रशासनासमोर आहे. नागरिक आणि पर्यावरणप्रेमींच्या हरकती, आवश्यक परवानग्या आणि प्रकाशप्रदूषणाबाबतचे निकष विचारात घेऊनच या प्रस्तावावर पुढील निर्णय होणे अपेक्षित आहे.

सध्या जाहिरात फलकांसाठी निविदा प्रक्रिया राबविण्यात येत असून प्रत्यक्ष उभारणीची निश्चित तारीख जाहीर झाल्याचे उपलब्ध वृत्तांत नमूद नाही.