असंघटित क्षेत्रातील मजुरांच्या हक्कांसाठी आयुष्यभर लढणाऱ्या ‘ बाबांचे ‘ निधन
पुणे
असंघटित क्षेत्रातील कामगार, हमाल, माठविक्रेते, वंचित आणि उपेक्षित घटकांच्या हक्कांसाठी संपूर्ण आयुष्य झोकून देणारे ज्येष्ठ समाजसेवक बाबा आढाव (डॉ. बाबासाहेब पांडुरंग आढाव ) यांचे पुण्यातील खासगी रुग्णालयात सोमवारी सायंकाळी ८.२५ वाजता हृदयविकाराच्या झटक्याने निधन झाले. ते ९६ वर्षांचे होते. त्यांच्या निधनाने महाराष्ट्रातील समाजकारण, मजूर चळवळ आणि मानवी हक्क चळवळीतील एक भक्कम व्यक्तिमत्त्व हरपले आहे.
बाबा आढाव यांनी शेतमजूर, हमाल, रिक्षाचालक, भटक्या-विमुक्त जाती, तसेच किरकोळ व्यवसाय करणाऱ्या असंघटित घटकांना संघटित करण्याचे आयुष्यभर ध्येय ठेवले. मजुरांच्या न्यायासाठी, योग्य वेतनासाठी आणि कामगार कल्याणाच्या मूलभूत मागण्यांसाठी त्यांनी महाराष्ट्रभर आंदोलनं, जनजागृती आणि रचनात्मक उपक्रम राबवले. त्यांच्या नेतृत्वाखाली उभ्या राहिलेल्या ‘हजारो हमालांच्या संघटने’ने राज्यातील मेहनतकऱ्यांना नवी दिशा दिली.
पुण्यातील मार्केट यार्डातील हमाल भवनात त्यांचे पार्थिव ठेवण्यात येणार असून, हजारो हमाल, मजूर, सामाजिक कार्यकर्ते आणि नागरिक त्यांना श्रद्धांजली अर्पण करण्यासाठी गर्दी करतील अशी शक्यता व्यक्त केली जाते.
रचनात्मक कार्याचा मजबूत पाया
• बाबा आढाव यांनी मजुरांना केवळ आंदोलनाची भाषा शिकवली नाही, तर रचनात्मक उपक्रमांद्वारे त्यांचे जीवनमान उंचावण्यासाठी प्रयत्न केले.
• हमालांसाठी सहकारी संस्था, परस्पर निधी, आरोग्यसेवा, मुलांच्या शिक्षणासाठी उपक्रम, महिलांच्या आर्थिक स्वावलंबनासाठी प्रशिक्षण – अशा विविध योजनांचा पाया त्यांनी घातला.
• त्यांच्या नेतृत्वामुळे अनेक हमाल कुटुंबांनी सामाजिक आणि आर्थिक स्थैर्य प्राप्त केले.
मानवी हक्क आणि समतेचा आवाज
बाबा आढावांचे कार्य हे फक्त कामगार संघटनेपुरते मर्यादित नव्हते. समाजातील तळागाळातील घटकांना सन्मान आणि न्याय मिळावा, यासाठी ते आयुष्यभर संघर्ष करत राहिले. त्यांच्या भाषणात आणि लेखनात अन्यायाविरोधातील तीव्र लढा आणि समतेची ग्वाही कायम राहिली.
निधनामुळे मोठी पोकळी
मजूर चळवळीत आणि सामाजिक न्यायाच्या लढ्यात बाबा आधारव यांचे योगदान अमूल्य आहे. त्यांच्या निधनामुळे कामगार क्षेत्रात, विशेषतः असंघटित मजुरांच्या हक्कांसाठी लढणाऱ्या चळवळींमध्ये एक मोठी पोकळी निर्माण झाली आहे. समाजातील तळागाळाशी जुळलेला, साध्या जीवनशैलीचा, पण विचारांनी प्रखर असलेला एक समाजयोद्धा कायमचा हरपल्याची भावना सर्वत्र व्यक्त केली जात आहे.