‘आयएनएस मालवण’ भारतीय नौदलात दाखल

सिंधुदुर्गच्या नावाने सज्ज स्वदेशी युद्धनौकेची ताकद वाढली

 कारवार प्रतिनिधी

महाराष्ट्रातील ऐतिहासिक किनारपट्टीचे शहर असलेल्या ‘मालवण’च्या नावावरून नामकरण करण्यात आलेले हे १,१०० टनांचे जहाज प्रामुख्याने पाणबुड्यांचा शोध घेऊन त्यांचा नायनाट करण्यासाठी, कमी तीव्रतेच्या सागरी मोहिमा राबवण्यासाठी आणि उथळ किनारपट्टीच्या पाण्यात ‘माईन्स’ (समुद्री सुरुंग) पेरण्यासाठी विशेषतः डिझाइन करण्यात आले आहे. भारताच्या सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या सागरी मार्गांचे रक्षण करण्यासाठी हे जहाज प्रगत ‘हल-माउंटेड सोनार’ (hull-mounted sonars), हलक्या वजनाचे टॉर्पेडो आणि पाणबुडी-विरोधी रॉकेट्स यांसारख्या प्रभावी शस्त्रास्त्रांनी सज्ज आहे. भारतीय नौदलाने अनावरण केलेले ‘आयएनएस मालवण’चे बोधचिन्ह (Crest) हे प्रसिद्ध ‘वाघ नखा’ पासून (Bagh Nakha) प्रेरित आहे. लाटांनी वेढलेले हे बोधचिन्ह धैर्य, चपळता आणि निर्भयतेचे प्रतीक आहे. हे बोधचिन्ह छत्रपती शिवाजी महाराजांचा पराक्रम आणि त्यांच्या निर्भय वृत्तीला अभिवादन करते.

भारतीय नौदलाच्या सागरी सामर्थ्यात भर घालत ‘आयएनएस मालवण’ (INS Malvan) हे अत्याधुनिक स्वदेशी युद्धनौकेचे २२ जुलै २०२६ रोजी कर्नाटकातील कारवार नौदल तळावर अधिकृतपणे नौदलात समावेश करण्यात आला.

‘माहे-क्लास’ (Mahe-class) अँटी-सबमरीन वॉरफेअर शॅलो वॉटर क्राफ्ट (ASW-SWC) श्रेणीतील हे दुसरे जहाज असून, कोचीन शिपयार्ड लिमिटेड (CSL) यांनी ८० टक्क्यांहून अधिक स्वदेशी घटकांचा वापर करून त्याची निर्मिती केली आहे. सुमारे ८० मीटर लांबीचे आणि १,१०० टन क्षमतेचे हे जहाज आधुनिक तंत्रज्ञानाने सुसज्ज आहे.

महाराष्ट्राच्या ऐतिहासिक आणि सागरी वैभव लाभलेल्या सिंधुदुर्गातील मालवण शहराच्या नावावरून या युद्धनौकेचे नामकरण करण्यात आले आहे. त्यामुळे कोकणवासीयांसाठी हा अभिमानाचा क्षण मानला जात आहे.

हे जहाज पाणबुड्यांचा शोध घेणे आणि त्यांचा नायनाट करणे, कमी तीव्रतेच्या सागरी मोहिमा राबविणे तसेच उथळ किनारपट्टीच्या पाण्यात समुद्री सुरुंग (Mines) पेरणे यासाठी विशेषतः विकसित करण्यात आले आहे.

भारतीय नौदलाच्या या अत्याधुनिक युद्धनौकेमध्ये हल-माउंटेड सोनार (Hull-Mounted Sonar), हलक्या वजनाचे टॉर्पेडो आणि पाणबुडीविरोधी रॉकेट्स यांसारखी अत्याधुनिक शस्त्रास्त्रे बसविण्यात आली असून, भारताच्या सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या सागरी मार्गांच्या सुरक्षेत ती महत्त्वाची भूमिका बजावणार आहे.

विशेष म्हणजे, ‘आयएनएस मालवण’चे अधिकृत बोधचिन्ह (Crest) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या ‘वाघ नखा’पासून प्रेरित आहे. समुद्राच्या लाटांनी वेढलेले हे चिन्ह धैर्य, चपळता आणि निर्भयतेचे प्रतीक असून, छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या शौर्याला आणि सागरी परंपरेला मानवंदना अर्पण करते.