भारताचा सर्वात जड ‘सीएमएस-०३’ उपग्रह यशस्वी प्रक्षेपित

इस्रोचा ऐतिहासिक पराक्रम

भारताचा सर्वात जड ‘सीएमएस-०३’ उपग्रह यशस्वी प्रक्षेपित

श्रीहरिकोटा l

भारतीय अवकाश संशोधन संस्था (इस्रो) ने एलव्हीएम-३ (LVM3) रॉकेटच्या साहाय्याने भारताचा आतापर्यंतचा सर्वात जड लष्करी दळणवळण उपग्रह ‘सीएमएस-०३ (GSAT-7R)’ यशस्वीपणे अवकाशात प्रक्षेपित करून नवा इतिहास रचला आहे. या उपग्रहामुळे भारतीय सशस्त्र दलांची सुरक्षित आणि अत्याधुनिक दळणवळण क्षमता मोठ्या प्रमाणात वाढणार आहे.

याच मोहिमेत इस्रोने परदेशातील सर्वात जड ‘ब्लूबर्ड-२’ (BlueBird-2) हा व्यावसायिक उपग्रहही यशस्वीपणे कक्षेत स्थापित केला, ज्यामुळे जागतिक व्यावसायिक प्रक्षेपण क्षेत्रात भारताची विश्वासार्हता आणि भूमिका अधिक भक्कम झाली आहे. ही कामगिरी भारताला आंतरराष्ट्रीय उपग्रह प्रक्षेपण बाजारात महत्त्वाचा भागीदार ठरवणारी आहे.

दरम्यान, नासा-इस्रो संयुक्त ‘निसार’ (NISAR) उपग्रहाने पृथ्वीच्या पृष्ठभागाचे पहिले उच्च-रिझोल्यूशन रडार चित्रे पाठवली आहेत. या उपग्रहाच्या माध्यमातून हवामान बदल, भूकंप, पूर, शेती आणि पर्यावरणीय निरीक्षणासाठी अत्यंत अचूक माहिती मिळणार असून, जागतिक स्तरावर पृथ्वी निरीक्षणात मोठी मदत होणार आहे.

याच काळात ‘मृत’ (dead) मानला जाणारा एक रहस्यमय उपग्रह अचानक सिग्नल पाठवत असल्याच्या घटना नोंदल्या गेल्या आहेत, ज्यामुळे अवकाश वैज्ञानिकांमध्ये कुतूहल निर्माण झाले आहे. या घटनेमुळे अवकाशातील जुने उपग्रह, त्यांचे आयुष्य आणि संभाव्य धोके यावर नव्याने चर्चा सुरू झाली आहे.

लष्करी दळणवळण, पृथ्वी निरीक्षण, व्यावसायिक प्रक्षेपण आणि अवकाश संशोधनातील या सर्व घडामोडी भारताच्या वाढत्या अवकाश सामर्थ्याचे स्पष्ट दर्शन घडवतात, असे तज्ज्ञांचे मत आहे. इस्रोच्या या यशामुळे भारत अवकाश क्षेत्रात आत्मनिर्भरतेकडे आणखी एक पाऊल पुढे गेला आहे.